← Nederland online

Nederland · Amsterdam · 1994

De Digitale Stad opent haar poorten

Met pleinen, huizen, een postkantoor en een centraal station veranderde DDS een technisch netwerk in een plek waar gewone mensen konden wonen, praten en ontdekken.

De Digitale StadONLINE

WELKOM IN DE DIGITALE STAD

U bent ingelogd als: BEWONER

Kies uw bestemming:

  1. [1] Het Stadhuis
  2. [2] Het Postkantoor
  3. [3] De Bibliotheek
  4. [4] Het Café
  5. [5] Het Centraal Station
  6. [6] Naar uw eigen huis
dds> _
Vrije visuele reconstructie op basis van beschrijvingen van de oorspronkelijke tekststad

Een stad als gebruiksaanwijzing

Begin 1994 was internet voor de meeste Nederlanders abstract, technisch en vrijwel onbereikbaar. De Digitale Stad koos daarom een metafoor die iedereen kende. Je ging naar het postkantoor voor berichten, naar de bibliotheek voor informatie, naar het stadhuis voor de gemeente en via het centraal station naar de rest van internet.

DDS begon als initiatief van cultureel centrum De Balie en Hack-Tic, waaruit internetprovider XS4ALL voortkwam. Marleen Stikker werd bestuursvoorzitter en kreeg al snel de bijnaam ‘burgemeester’. Wat voor tien weken was opgezet, trok zoveel bewoners dat stoppen geen serieuze optie meer was.

Modembank van De Digitale StadAmsterdam Museum · CC0 1.0 / publiek domein

Twintig lijnen naar een nieuwe wereld

Internet had nog een bezettoon

Bewoners belden met hun modem naar een van de twintig telefoonlijnen van DDS. De belangstelling was zo groot dat de lijnen voortdurend bezet waren. Zelfs na uitbreiding bleven wachttijden bestaan. Voor mensen zonder computer of modem stonden op vijf Amsterdamse plekken publieke terminals.

Het piepen, kraken en knipperen van de modembank maakte zichtbaar dat de virtuele stad op heel fysieke infrastructuur draaide.

De eerste maanden

Van experiment naar gemeenschap

15 januari 1994

De poorten gaan open

Locoburgemeester Frank de Grave opent DDS tijdens een programma in De Balie. Een e-mail aan de Amerikaanse vicepresident Al Gore komt onbestelbaar terug, maar de virtuele stad is een feit.

Eerste weken

De modemlijnen lopen vol

Twintig telefoonlijnen blijken vrijwel onmiddellijk onvoldoende. Binnen enkele weken telt DDS bijna tienduizend bewoners en zijn modems in en rond Amsterdam moeilijk te krijgen.

Mei 1994

Ook bereikbaar via het web

Naast de interactieve tekststad verschijnt een webversie. Mosaic maakt een grafische interface mogelijk, terwijl de tekstvariant nog enige tijd de meeste gemeenschapsfuncties biedt.

Eerste halfjaar

100.000 gebruikers

Volgens Waag worden in het eerste halfjaar honderdduizend gebruikers genoteerd. Een experiment van tien weken is uitgegroeid tot een blijvende internetgemeenschap.

Waarom DDS essentieel is

Een publieke ruimte vóór sociale media

01

Toegang

DDS maakte internet begrijpelijk en bereikbaar voor burgers, niet alleen voor wetenschappers en technici.

02

Burgerschap

Bewoners konden informatie vinden, discussiëren en rechtstreeks kennismaken met politiek en bestuur.

03

Mede-eigenaarschap

Mensen bouwden huizen en homepages en bepaalden zo zelf mede hoe hun online omgeving eruitzag.

Van vluchtig netwerk naar werelderfgoed

De bewonersgemeenschap verdween in 2001. Een deel van de stad was gelukkig al in 1996 ‘bevroren’ op tapes. Later begonnen Amsterdam Museum, Waag, Beeld & Geluid, de KB en onderzoekers aan digitale archeologie: software, pagina’s en hardware moesten worden teruggevonden en opnieuw leesbaar gemaakt.

In 2023 kreeg DDS internationale erkenning als het eerste born-digital erfgoed in het UNESCO Memory of the World-register. Daarmee werd niet alleen techniek bewaard, maar ook een vroege visie op internet als publieke, sociale ruimte.

Bronnen en verder lezen

Waag Futurelab — Archeologische Dienst DDS ↗Marleen Stikker — Het internet is stuk ↗Nieuwe Instituut — Leven in De Digitale Stad ↗Beeld & Geluid — UNESCO benoemt De Digitale Stad ↗