In dit artikel
Je klikte op ‘Mijn hobby’s’ en trof een bouwbordje aan. Bij ‘Vakantiefoto’s’ stond dat de afbeeldingen binnenkort zouden volgen. De rubriek met favoriete links was al bereikbaar, maar bevatte voorlopig alleen een verwijzing naar de homepage waar je net vandaan kwam.
Onderaan stond: ‘Kom snel nog eens terug!’
Dat deed je misschien ook. Een week later, of een maand. Het mannetje was nog steeds aan het scheppen.
Een eigen plek, ook als die nog leeg was
Voor veel mensen was een persoonlijke homepage hun eerste eigen plek op internet. Daar kon je vertellen wie je was, welke muziek je draaide en waarom jouw favoriete voetbalclub de beste was. Je kon je verzameling laten zien of een pagina beginnen over een onderwerp waarvoor in de krant nooit ruimte was.
Je hoefde niet te wachten tot alles af was. Zodra je een titel, een welkomsttekst en een achtergrond had, kon de website online.
Op gratis homepageplatforms zoals GeoCities ontstonden zo talloze persoonlijke websites. Ook Nederlandse internetters bouwden pagina’s op de webruimte van hun provider. Het adres was soms lang en lastig te onthouden, maar dat maakte weinig uit. Je had iets gemaakt dat iemand aan de andere kant van de wereld kon bekijken.
En als er nog weinig te bekijken viel, zette je er een bouwbordje bij.
Waarom een wegwerker?
Het is een merkwaardig beeld: een digitale pagina aankondigen met gereedschap voor het openbreken van een straat. Toch begreep iedereen onmiddellijk wat ermee werd bedoeld.
Hier wordt gewerkt. Er komt iets. Even geduld.
De bouwplaats paste bovendien bij de woorden waarmee we over internet spraken. Je bouwde een website. Je had een homepage, alsof je ergens woonde. GeoCities deelde persoonlijke pagina’s zelfs in bij virtuele buurten. Op zo’n web waren een bouwhek en een werkman helemaal niet zo vreemd.
Soms bleef het bij een eenvoudig bord. Andere makers pakten uit met knipperende lampen, bewegende machines en complete rijen waarschuwingsstrepen. De mededeling dat er nog niets stond, kon zelf behoorlijk veel ruimte innemen.

Een paar plaatjes laten bewegen
Veel van die bouwbordjes waren geanimeerde GIF-bestanden: kleine afbeeldingen waarin enkele beeldjes zich steeds herhaalden. Een schep ging omhoog en omlaag. Een lamp flitste aan en uit. Het werk vorderde nooit, maar de beweging bleef doorgaan.
Dat was een deel van de aantrekkingskracht. Een zelfgemaakte pagina die bewoog, voelde al snel indrukwekkender dan een pagina die alleen tekst liet zien.
Op verzamelpagina’s met webafbeeldingen kon je zoeken naar knoppen, brievenbusjes en bouwbordjes. Zo kreeg je eigen homepage een aankleding die je op andere websites had bewonderd. Niet iedereen dacht daarbij na over toestemming of auteursrecht; wat ergens op het web stond, werd gemakkelijk weer elders gebruikt.
Dezelfde onvermoeibare wegwerker kon daardoor op heel verschillende bouwplaatsen opduiken.

Eerst de kamers, daarna de meubels
Veel beginnende websitebouwers hadden grotere plannen dan ze op dat moment konden uitvoeren. Het menu was alvast klaar: ‘Over mij’, ‘Foto’s’, ‘Links’, ‘Downloads’, ‘Gastenboek’.
Daarna moest de inhoud nog komen.
Dat was begrijpelijk. Een website maken kostte tijd, zeker als je ondertussen HTML leerde. Een afbeelding verscheen niet. Een link verwees naar een bestand op je eigen computer. Na het uploaden bleek een bestandsnaam verkeerd gespeld.
Het bouwbordje gaf je wat speelruimte. Bezoekers konden zien dat de lege pagina geen eindresultaat was. Misschien werkte je er volgend weekend verder aan.
En soms werkte je er volgend weekend inderdaad verder aan.
‘Binnenkort’ zonder einddatum
Er waren ook websites waar de aangekondigde uitbreiding nooit verscheen. De maker verloor zijn belangstelling, begon ergens anders opnieuw of kreeg het gewoon te druk.
De pagina bleef staan.
Zo kon een website jarenlang beloven dat er binnenkort vakantiefoto’s zouden komen. Een mededeling over een aanstaande vernieuwing werd langzaam zelf een historisch document.
Juist dat maakt zulke pagina’s bijzonder om terug te zien. Ze bewaren niet alleen wat iemand maakte, maar ook wat iemand van plan was. Achter een leeg onderdeel zat ooit een idee. Achter ‘meer volgt’ zat iemand die dacht nog tijd te vinden.
Het bouwbordje werd een klein monument voor een onafgemaakt voornemen.
Het plezier van zelf timmeren
Natuurlijk kon het irritant zijn. Je zocht informatie en kreeg een hek. Sommige pagina’s bestonden bijna volledig uit de aankondiging dat er later een echte pagina zou komen.
Toch hoorde die onvolmaaktheid bij het plezier van het persoonlijke web. Je zag mensen uitproberen hoe publiceren werkte. Een website hoefde niet meteen professioneel te ogen om iets te mogen voorstellen.
De maker was zichtbaar in de kleurkeuze, de onhandige indeling en het enthousiaste uitroepteken achter ‘Welkom!’. Ook het bouwbordje vertelde iets: ik ben hiermee bezig, ik heb nog meer plannen, kijk later nog eens.
Op veel huidige platforms staat de vormgeving al vast voordat je iets plaatst. Dat maakt publiceren eenvoudiger. Bij de oude homepage moest je ook bedenken hoe je eigen plek eruitzag — en leren hoe je die overeind hield.
De schep blijft bewegen
In bewaarde persoonlijke websites kun je die bouwplaatsen nog tegenkomen. Het waarschuwingslicht knippert. De rubriek is leeg. De werkman herhaalt zijn beweging alsof er sinds het laatste bezoek geen tijd is verstreken.
Waarschijnlijk komt die beloofde uitbreiding niet meer.
Maar het bordje herinnert aan een tijd waarin een website ook een openbaar experiment mocht zijn. Je zette iets online, ontdekte hoe het werkte en bouwde verder terwijl anderen al rondkeken.
Het web voelde als iets waaraan iedereen zelf kon timmeren.
En zolang het nog niet af was, mocht er gewoon een hek voor staan.
Bronnen en verder lezen
Cameron’s World — een collage van bewaarde GeoCities-pagina’s ↗ArchiveTeam — GeoCities ↗