← Alle 12 hoofdstukken

Hoofdstuk 11

Wat is er van ze geworden?

Een overzicht van oude providernamen en waar ze uiteindelijk terechtkwamen.

In de jaren negentig leek Nederland soms één groot proefterrein voor internetproviders. Namen als Planet Internet, World Online, Demon, Freeler en @Home stonden op cd-roms, advertenties en e-mailadressen. Een kwart eeuw later zijn de meeste van die merken verdwenen. Hun klanten en netwerken verdwenen meestal niet: die verhuisden mee naar een koper, opvolger of nieuw merk.

Een merk kan verdwijnen terwijl de verbinding blijft bestaan. Dat is de rode draad van dit hoofdstuk. De onderstaande kaartjes volgen vooral de Nederlandse consumentenmerken; juridische bedrijfsstructuren konden ingewikkelder zijn.

Van bekende naam naar voetnoot

De consolidatie ging in golven. World Online kwam al in 2000 bij Tiscali terecht. KPN kocht in de jaren daarna onder meer Freeler, Demon en Tiscali Nederland en bracht steeds meer klanten onder een kleiner aantal merken. In de kabelwereld verdwenen Casema, @Home en Multikabel in 2008 in Ziggo. Daardoor kan een oud e-mailadres tegenwoordig een merknaam dragen die als provider allang niet meer bestaat.

Groene KPN-telefooncellen in Amsterdam
KPN-telefooncellen bij Amsterdam Centraal in 2006. Ook veel internetmerken kwamen uiteindelijk bij het telecombedrijf terecht. Foto: Alf van Beem, via Wikimedia Commons — CC BY 2.5.

Waar kwamen de bekende providers terecht?

XS4ALL

Start
1993
Lot
In 1998 door KPN overgenomen; het zelfstandige consumentenmerk werd later beëindigd.
Erfenis
Een uitzonderlijk sterke reputatie rond techniek, privacy en internetvrijheid.

Planet Internet

Start
1995
Lot
Werd onderdeel van KPN; het merk verdween uiteindelijk ten gunste van KPN.
Erfenis
Voor veel Nederlanders de naam van hun eerste internetabonnement en e-mailadres.

Het Net

Start
1997
Lot
Kwam binnen de KPN/Planet-organisatie terecht en verdween later als zelfstandig aanbod.
Erfenis
Een poging om internet eenvoudiger en laagdrempeliger te maken voor een groot publiek.

Demon Nederland

Doorbraak
Jaren negentig
Lot
KPN kocht Demon Nederland in 2006; de circa 70.000 klanten werden ondergebracht bij XS4ALL.
Erfenis
Een geliefde naam onder technisch geïnteresseerde internetters.

World Online

Hoogtepunt
1999–2000
Lot
Tiscali nam World Online in 2000 over; de naam verdween snel uit de markt.
Erfenis
Onlosmakelijk verbonden met de Nederlandse internetzeepbel en de beursgang van 2000.

Tiscali Nederland

Opkomst
Vanaf 2000
Lot
KPN kondigde in 2006 de overname van Tiscali Nederland aan.
Erfenis
Een Europees consolidatiemerk waarin verschillende eerdere providers samenkwamen.

Freeler

Start
1999
Lot
KPN nam Freeler in 2005 over; het kwam binnen de Planet-organisatie terecht.
Erfenis
Een van de bekendste Nederlandse namen uit het tijdperk van ‘gratis’ internet.

12move

Start
1999
Lot
Ontstond rond World Online en Shell; Tiscali werd in 2001 volledig eigenaar.
Erfenis
Gratis toegang, nieuws en verkeersinformatie in één typisch millenniumconcept.

Wanadoo / Orange

Periode
Jaren 2000
Lot
Wanadoo werd Orange. Na veranderingen rond Orange Nederland gingen de vaste internetactiviteiten verder onder andere merknamen.
Erfenis
Een voorbeeld van hoe internationale telecommerken de Nederlandse providermarkt binnenkwamen.

Casema · @Home · Multikabel

Periode
Jaren 90–2008
Lot
De drie kabelbedrijven gingen op 16 mei 2008 verder onder de nieuwe merknaam Ziggo.
Erfenis
Hun regionale kabelnetten vormen een belangrijk deel van de geschiedenis van het huidige Ziggo.

Chello / UPC

Periode
Breedbandtijdperk
Lot
Chello werd het internetmerk binnen UPC; later verdween ook de naam UPC in Nederland na de combinatie met Ziggo.
Erfenis
Voor veel huishoudens de eerste permanente snelle internetverbinding via de kabel.

ZeelandNet

Start
1995
Lot
De naam bleef veel langer herkenbaar dan veel landelijke concurrenten en werd onderdeel van Delta.
Erfenis
Bewijs dat de Nederlandse internetgeschiedenis ook sterk regionaal was.

Niet alles eindigde bij dezelfde twee bedrijven

Het is verleidelijk de geschiedenis samen te vatten als ‘alles werd KPN of Ziggo’, maar dat is te simpel. Internationale concerns als France Télécom, Tiscali en Liberty Global speelden eveneens een grote rol. Regionale netwerken ontwikkelden zich anders dan landelijke inbelproviders, en sommige oude namen bleven nog jaren bestaan als e-maildomein of dienst terwijl het merk uit advertenties en winkels was verdwenen.

VodafoneZiggo-winkel aan het Rokin in Amsterdam
Een VodafoneZiggo-winkel in Amsterdam in 2022. Achter één hedendaagse merknaam ligt een lange geschiedenis van kabelbedrijven en internetproviders. Foto: Donald Trung Quoc Don, via Wikimedia Commons — CC BY-SA 4.0.

De namen leven voort

Verdwenen providers zijn niet helemaal verdwenen. Oude adressen met @planet.nl, @home.nl of andere historische domeinen bleven soms nog lang in gebruik. Installatie-cd's duiken op in verzamelingen, oude websites zijn terug te vinden in webarchieven en op fora wordt nog steeds gediscussieerd over welke provider destijds de beste helpdesk of nieuwsgroepserver had.

Juist daarom horen deze merken in Internet Nostalgia thuis. Ze waren meer dan leveranciers van bandbreedte: hun naam stond jarenlang letterlijk achter het apenstaartje van honderdduizenden Nederlanders.

Bronnen en verder lezen